Solbjørum(Rullen) avfolka engang mellom 1910 - 1930. Gården ligg vakkert ved Solbjørsvann. Foto: Jan Kåre Rafoss Solbjør

Sjølv om ein og annan heiegard blei fråflytta før 1835, er den sto­re fråflyttinga ein prosess som høyrer den nyare tid til. I 200— 300 år var busetjinga i bygda nok­så einsarta, men frå 1800-talet kom det med rivande fart ei av­folking av heiene og auka buset­nad i dalen.

I denne fråflyttinga er det eit tydeleg mønster. Dei gardane som folk flytta frå først, er dei som var minst, låg lengst frå folk og var mest tungdrivne. Alt før 1800 blei Hetlestøl under Øye og Lauvås (Asen) nedlagde. I tidsromet 1820-1880 blei 7 gardar til avfolka. Mellom 1820 og 1830 reiste folka frå Ytre øyeheia og Røynes. I 1837 blei Ystestøl av­folka, rundt 1845 Berstøl, i 1856 Store Solberg, Knarvestøl rundt 1860 og Heistøl rundt 1870. For sume av desse gardane, som Ytre øyeheia, Knarvestøl og Heistøl, er det uråd å setja noko fast års­tal for fråflyttinga, for di folk kom til garden, budde der nokre år, drog frå og let garden liggja øyde ei tid før så nye eigarar kom til. Dei årstal som er nemnde, er derfor tida då den siste busetja­ren flytta frå. Les mer…

Amsterdam, Dam square, 1638 - 1698. Foto: Wikipedia

På 1600-talet var Holland ei stormakt. Dei hadde koloniar i Asia, Afrika og Amerika, og skip som segla på alle hav. Fire femtepartar av alle skip i Vest-Europa høyrde heime i Holland. Til handelsflaten trong dei mange sjøfolk, og norske matrosar stod høgt i kurs. Til skipa trong dei eiketømmer, og kvart år kom hollandske skuter for å kjøpa tømmer i Norge. Dei trong pålar til hustufting. Dei sa at Amsterdam ”stod på Norge”. Slik blei det eit livleg samkvem mellom Holland og Norge.

Dette samkvemet sette djupe merke etter seg i Kvinesdal. Dei som dreiv handel i Kvinesdal, reiste til Holland og kjøpte varer. Såleis høyrer vi om Didrik Meyer, som handla på Øye i 1670-åra, at han hadde budt i Holland i mange år og blitt kalvinist der nede. Les mer…

Ikkje mange bygder fostret så mange gjætara som Kvinesdal hevda Ånen Årli. Foto/Copyright: Penelope Film AS

Det er snart tid for premiere på barnevandringsfilmen Yohan og vi har derfor funnet en artikkel i Kultursoga om nettopp dette emnet. Premieredato for filmen er satt til 26. mars og Kvinesdal kommune skal verte åpning av barnevandrings stiene i Årli 4. juli. Selveste Kongehuset er invitert. Det er også interessant å lese historien bak filmen som har klare likhetstrekk med Ånen Årli sin beskrivelse i Kultursoga fra 1972.

Har du som leser historier eller annen faktainformasjon å bidra med til denne artikkelen så setter vi stor pris på at du legger inn en kommentar nederst. Les mer…

En fremstilling fra nyere tid av de første norrøne nybyggerne på Island. Foto: Wikipedia

I dette bygdesamfunnet ved Kvin skulle det ved 900-talet koma til dramatiske og blodige hendingar. Men for å forstå det dramaet som nå skulle utspelast, må vi og kjenna den sosiale bakgrunn og dei mennene som skulle delta.

Vikingtida hadde vore ei rik ekspansjonstid, serleg for kyststroka. Både fra ville plyndringsferder og fra meir fredelege handelstog kom nye varer og rikdomar til landet. Bygdene var små bondesamfunn med stor klasseskilnad. Dei fleste bøndene åtte nok jorda si sjø1ve. Ein del var og leiglendingar; dei leiga og dreiv andre si jord. Lågast stod trælane, som hadde lite og ingen rett.

Men rundt i kvar bygd sat det og rike høvdingar, ofte av stor slekt, som hadde vunne seg ære og heider ved vikingferder og handel. Dei hadde både økonomisk og sosial makt og var førarane i bygda. Les mer…